Yirmi yüzlü zar hakkında
d20 bir ikosahedron: her köşesinde beşi birleşen yirmi eşkenar üçgenden oluşur ve Platon katıları arasında en çok yüze sahip olanıdır. Karşılıklı yüzlerin toplamı 21’dir, her sayının olasılığı eşit olarak %5’tir ve ortalama atış 10,5’tir. Dungeons & Dragons’ta ve onu temel alan pek çok oyunda neredeyse her şeye bu zar karar verir.
Doğal 20 ve doğal 1
Doğal 20, herhangi bir değiştirici eklenmeden önce zarın kendisinin 20 göstermesi demektir. D&D 5. edisyonda saldırı zarında gelen doğal 20 bir kritik vuruştur: saldırı her zaman isabet eder ve hasar zarlarını iki kez atarsın. Doğal 1 ise her zaman ıskalar. Resmî kurallara göre bu yalnızca saldırı zarları için geçerlidir, ama birçok masa bunu yetenek kontrollerine ve kurtarma zarlarına da uygular. Bu araç, avantaj ve dezavantaj atışları dâhil, sonucu tek bir d20’nin belirlediği her atışta doğal 20 ve 1’leri belirtir.
Avantaj ve dezavantaj
Avantajla iki d20 atarsın ve yüksek olanı tutarsın (2d20kh1 ya da adv yaz);
dezavantajla düşük olanı tutarsın (2d20kl1 ya da dis). Avantaj ortalamada
yaklaşık +3,3 değerindedir, ama gerçek etkisi ihtiyacın olan sayıya bağlıdır; en çok 11 civarındaki bir hedefte işe yarar:
| Hedef (ZD) | Normal | Avantaj | Dezavantaj |
|---|---|---|---|
| 2 | %95 | %99,8 | %90,3 |
| 5 | %80 | %96 | %64 |
| 8 | %65 | %87,8 | %42,3 |
| 10 | %55 | %79,8 | %30,3 |
| 11 | %50 | %75 | %25 |
| 12 | %45 | %69,8 | %20,3 |
| 14 | %35 | %57,7 | %12,2 |
| 15 | %30 | %51 | %9 |
| 16 | %25 | %43,8 | %6,25 |
| 18 | %15 | %27,8 | %2,25 |
| 19 | %10 | %19 | %1 |
| 20 | %5 | %9,75 | %0,25 |
Doğal 20 olasılığı avantajla %5’ten %9,75’e çıkar, dezavantajla %0,25’e düşer (400’de 1, çünkü iki zarın da 20 gelmesi gerekir).
Değiştiriciyle atmak
Çoğu d20 atışına bir bonus eklenir: yetenek değiştiricin artı yeterlilik bonusun. Değiştirici düğmelerini kullan ya da örneğin 1d20+5 yaz. Bir Zorluk Derecesine karşı başarı şansını bulmak için değiştiricini ZD’den çıkar ve yukarıdaki tabloya bak: +5 ile 15 atman gerekiyorsa bu, zarda 10 atman gerekmesiyle aynıdır, yani %55.
Kadim bir şekil
Yirmi yüzlü zarlar rol yapma oyunlarından çok daha eskidir: Ptolemaios ve Roma dönemi Mısır’ından kalma ikosahedron zarlar günümüze ulaşmıştır ve bazılarının yüzlerinde Yunan harfleri vardır. Bugün oyunlarda kullanılan d20 ise 1974’te Dungeons & Dragons ile geldi.
Fiziksel d20’m adil mi?
Ucuz reçine zarların içinde hava kabarcıkları ya da bazı yüzleri kayıran düzensiz kenarlar olabilir. Evde sık yapılan bir test, zarı çok tuzlu suda yüzdürüp birkaç kez döndürmektir: aynı sayı hep üste çıkıyorsa zarın ağırlığı dengesizdir. Sanal bir d20’de böyle bir sorun yoktur; burada her yüzün olasılığı tam olarak %5’tir.